Tọa đàm trao đổi, học hỏi kinh nghiệm giữa Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Lai Châu và thành phố Hà Nội “về trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật”
(Ngày đăng :01/12/2025 12:00:00 SA)

Tham dự chương trình, về phía Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước thành phố Hà Nội có đồng chí Nguyễn Tú Anh – Giám đốc Trung tâm làm đại diện. Về phía tỉnh Lai Châu có đồng chí Nguyễn Thị Nga – Giám đốc Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Lai Châu, cùng lãnh đạo, Trợ giúp viên pháp lý, chuyên viên hai đơn vị.

Ảnh: Đ/c Nguyễn Thị Nga, Giám đốc Trung tâm TGPL Nhà nước tỉnh Lai Châu (bên trái), bắt tay với Đ/c Nguyễn Tú Anh, Giám đốc Trung tâm TGPL Nhà nước thành phố Hà Nội (bên phải)

Tại tọa đàm, hai bên đã chia sẻ số liệu, kết quả thực hiện trợ giúp pháp lý trong năm 2024 và 10 tháng đầu năm 2025, qua đó phân tích sâu hơn về tình hình trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật tại mỗi địa phương.

Đối với Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước thành phố Hà Nội, năm 2024 Trung tâm đã tham gia trợ giúp pháp lý trong 3.284 vụ việc với 3.284 người được trợ giúp pháp lý; trong đó có 79 lượt người khuyết tật có khó khăn về tài chính. Trong 9 tháng đầu năm 2025, Trung tâm thụ lý thực hiện 1.781 vụ việc với 1.781 người được trợ giúp pháp lý, trong đó có 36 người khuyết tật có khó khăn về tài chính. Bên cạnh đó, số lượng vụ việc liên quan trẻ em, người bị buộc tội từ đủ 16 đến dưới 18 tuổi cũng chiếm tỷ lệ lớn, đặt ra yêu cầu cao về chuyên môn, kỹ năng cho đội ngũ Trợ giúp viên pháp lý.

Đối với Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Lai Châu, năm 2024 Trung tâm đã tham gia trợ giúp pháp lý cho 434 người trong 434 vụ việc; trong đó có 02 người khuyết tật có khó khăn về tài chính, đa số là người dân tộc thiểu số cư trú ở vùng có điều kiện kinh tế - xã hội đặc biệt khó khăn. 10 tháng đầu năm 2025, Trung tâm trợ giúp pháp lý cho 308 người trong 308 vụ việc, có 01 người khuyết tật và nhiều trường hợp là người dân tộc thiểu số, người thuộc hộ nghèo, trẻ em.

Qua số liệu, hai bên cùng phân tích bối cảnh đặc thù: Hà Nội với áp lực số lượng vụ việc lớn, đa dạng loại việc; Lai Châu với địa bàn rộng, giao thông khó khăn, tỷ lệ người dân tộc thiểu số cao, điều kiện kinh tế - xã hội còn nhiều hạn chế. Trên cơ sở đó, hai Trung tâm tập trung trao đổi sâu về những giải pháp đặc thù nhằm tăng cơ hội tiếp cận trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật và các đối tượng yếu thế tại mỗi địa phương.

Trong chương trình làm việc, các đại biểu hai Trung tâm đã thảo luận, trao đổi nhiều nội dung cụ thể như: cách thức duy trì, nâng cao hiệu quả công tác phối hợp với các cơ quan tiến hành tố tụng; tổ chức thực hiện trợ giúp pháp lý trong điều kiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp; cơ chế phối hợp cung cấp, thông báo thông tin về trợ giúp pháp lý từ cấp xã (Công an xã, UBND xã) tới Trung tâm; phương thức nâng cao hiệu quả hoạt động truyền thông về trợ giúp pháp lý; thủ tục thanh toán chi phí vụ việc trợ giúp pháp lý; thủ tục lựa chọn, ký hợp đồng thực hiện trợ giúp pháp lý với luật sư; đồng thời chia sẻ, làm rõ một số khó khăn, vướng mắc phát sinh trong thực tiễn và hướng xử lý.

Đại diện Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước thành phố Hà Nội chia sẻ, trong những năm qua Trung tâm đã triển khai đa dạng hình thức truyền thông về trợ giúp pháp lý như tài liệu, tờ gấp, truyền thông qua các phiên tòa, hội nghị, phối hợp với các cơ quan, tổ chức đoàn thể. Tuy nhiên, hiệu quả vẫn chưa đạt như kỳ vọng do đặc thù đô thị lớn, lượng thông tin rất lớn, khó tiếp cận đúng nhóm đối tượng người khuyết tật có khó khăn về tài chính.

Đại diện Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Lai Châu chia sẻ những cách làm phù hợp với địa bàn miền núi, vùng sâu, vùng xa: Tổ chức 12 lớp tập huấn kiến thức pháp luật về trợ giúp pháp lý cho 1.359 lượt người là cán bộ tư pháp cơ sở, già làng, trưởng bản, bí thư chi bộ, người có uy tín trong cộng đồng; truyền thông trực tiếp tại thôn, bản đặc biệt khó khăn trên địa bàn 21 xã, thu hút 2.894 lượt người dân tham dự, trong đó có nhiều người khuyết tật và thân nhân của họ; biên soạn, phát miễn phí 64.000 tờ gấp pháp luật, 2.300 cuốn sổ tay trợ giúp pháp lý; xây dựng tin, bài, phóng sự (trong đó có tiếng dân tộc thiểu số) phát trên báo, đài địa phương; niêm yết, cấp phát 130 cặp Bảng thông tin về trợ giúp pháp lý tại cơ quan tiến hành tố tụng, Đồn Biên phòng, Công an xã và một số UBND xã để người dân dễ tiếp cận.

Những kinh nghiệm này được Đoàn công tác thành phố Hà Nội đặc biệt quan tâm, đánh giá là có thể nghiên cứu, lựa chọn để áp dụng linh hoạt, phù hợp với các khu vực ngoại thành, địa bàn có đông người yếu thế và người khuyết tật.

Trong bối cảnh triển khai mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Trung tâm Trợ giúp pháp lý Nhà nước tỉnh Lai Châu đã chủ động tham mưu, gửi văn bản đến UBND các xã, phường đề nghị bố trí đầu mối phối hợp, kịp thời cung cấp thông tin về người thuộc diện được trợ giúp pháp lý, trong đó có người khuyết tật. Khi phát hiện người có đủ điều kiện và có nhu cầu, UBND cấp xã hướng dẫn, giới thiệu đến Trung tâm theo mẫu Giới thiệu quy định tại Thông tư 03/2021/TT-BTP hoặc chủ động liên hệ với người thực hiện trợ giúp pháp lý. Cùng với đó, Trung tâm tăng cường phối hợp với Hội Phụ nữ, Đoàn Thanh niên, Hội Người cao tuổi, Hội Nông dân, Tổ hòa giải ở cơ sở… để nắm bắt thông tin, kịp thời tiếp cận, hỗ trợ người khuyết tật và các nhóm yếu thế khác trên địa bàn.

Trong lĩnh vực tố tụng, các cơ quan tiến hành tố tụng trên địa bàn duy trì cơ chế trao đổi, gửi Thông báo/thông tin cho Trung tâm ngay từ giai đoạn thụ lý vụ án hoặc khi có lịch xét xử của Tòa án, tạo điều kiện để cử Trợ giúp viên pháp lý, luật sư tham gia tố tụng, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của người được trợ giúp pháp lý. Giai đoạn từ năm 2024 đến nay, Trung tâm Lai Châu đã phối hợp Tòa án nhân dân tỉnh, Tòa án nhân dân các khu vực tổ chức 57 phiên tòa trực tuyến, với 63 người được trợ giúp pháp lý trong các vụ án hình sự, góp phần mở rộng khả năng tiếp cận công lý cho người dân ở vùng sâu, vùng xa, trong đó có người khuyết tật.

Những nội dung này được Đoàn công tác thành phố Hà Nội đánh giá là kinh nghiệm hữu ích trong việc tổ chức phối hợp liên ngành, ứng dụng công nghệ thông tin, nâng cao hiệu quả trợ giúp pháp lý trong điều kiện mới.

Kết thúc chương trình, hai bên thống nhất đánh giá hoạt động tọa đàm, giao lưu, học hỏi kinh nghiệm lần này là dịp quan trọng để chia sẻ thông tin, số liệu, mô hình, cách làm hay; nhìn nhận rõ hơn những khó khăn, thách thức trong công tác trợ giúp pháp lý cho người khuyết tật ở mỗi địa phương; đề xuất một số định hướng phối hợp trong thời gian tới như: tăng cường trao đổi chuyên môn giữa Trợ giúp viên pháp lý, chia sẻ tài liệu truyền thông, tham khảo mô hình truyền thông cơ sở và kinh nghiệm tổ chức, phối hợp với các cơ quan tiến hành tố tụng, các cơ quan, tổ chức liên quan hoạt động trợ giúp pháp lý của các bên.

Buổi làm việc diễn ra trong không khí cởi mở, thẳng thắn, chân thành và cầu thị, thể hiện tinh thần hợp tác, chia sẻ trách nhiệm trong hoạt động trợ giúp pháp lý, nhất là đối với người khuyết tật và các nhóm yếu thế./.

Lê Hùng - Trung tâm TGPLNN tỉnh Lai Châu